KÖK HARFLER: ط و ي

ANLAM: 

طَوَى : Elbiseyi veya yazılı kâğıt parçasını katlamak, dürmek.

AÇIKLAMA:

طَوَيْتُ الشَّيْءَ : Şu nesneyi dürdüm, katladım. Mastarı طَىٌّ şeklinde gelir. Mesela “üzerine yazı yazılan tomarın dürülmesi” (طَيُّ الدَّرْجِ ) gibi. Yüce Allah’ın şu sözünde bu çerçevededir: يَوْمَ نَطْوِي السَّمَاءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ : Göğü, kitap dürer gibi dürdüğümüz gün (21/104). 

“Kitabı ya da mektubu dürdüm, kapladım” anlamına gelen طَوَيْتُ الْكِتَابَ sözü buradan gelir. 

Ayrıca طَيٌّ kelimesiyle “ömrün geçişi” ifade edilir ve mesela “Allah onun ömrünü geçirip sona erdirdi veya ömrünü hemen geçirip sona erdiriversin” anlamında طَوَى اللهُ عُمْرَهُ denir. 

Yüce Allah’ın şu sözüne gelince: وَالسَّماوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ : Gökler de O’nun sağ elinde dürülmüştür (39/67). Buradaki مَطْوِيَّاتٌ kelimesi birinciden de gelmiş olabilir ikinciden de. Anlam olarak ise “…helak edilmiştir” anlamına gelir. 

Şu sözüne gelince: إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى : Sen mukaddes vadi Tuva’dasın (20/12). Burada geçen طُوًى kelimesi 

1. Bir görüşe göre “Hz Musa’nın içinde olduğu vadinin adıdır.” 
2. Bir görüşe göre, bu seçilme yoluyla onda meydana gelen bir halete işaret etmek için söylenmiştir. Burada sanki Yüce Allah “çabalayarak ulaşması gerekseydi, onun için gayet uzak kalacak olacak olan bir mesafeyi dürdüğünü” söylemek istemiştir. 
3. Yine إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى : Sen mukaddes vadi Tuva’dasın (20/12) sözünde geçen طُوًى kelimesinin bir yer adı olduğu söylenmiştir. Buna göre de bazıları onu çekime sokmuş, bazıları ise sokmamıştır.
4. Bir görüşe göre ise طَوَيْتُ fiilinin mastarıdır. Bu itibarla çekime sokulur ve tıpkı ثَنًى ve ثِنًى kelimeleri gibi, ilk harfi fethalı ve kesralı olarak okunur. Anlam olarak da “ona bunu söyleyerek iki defa seslendim” anlamına gelir. Doğrusunu en iyi Yüce Allah bilir. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

طَوَى (geniş zaman يَطْوِى mastar isim طَىٌّ):

طَوَى الثَّوْبَ اَوِ الصَّحِيفَةَ : Elbiseyi veya yazılı kâğıt parçasını katladı, dürdü.

طَوَى الْحَدِيثَ : Hikayeyi ve öyküyü gizledi.

طَوَى الْبِلَادَ : Bir ülkeden diğerine geçti.

طَوَى الْبِئْرَ : Kuyuyu tuğlalarla inşa etti ya da ördü.

طَوَى اللّٰهُ الْبُعْدَ لَنَا : Allah uzağı bizim için kısaltsın.

طَوَاهُ : Onun göçüp gitmesine ya da ziyan olmasına sebep oldu; o şeyi mahvetti ya da o şeyi yok etti.

طَىٌّ : Katlama, dürme, kat.

مَطْوِيَّةٌ (ismi meful): Dürülmüş.

اِمْرَأَةٌ مَطْوِيَّةُ الْخَلْقِ : Dolgun bir kadın, dolgunlaşmış, yapı olarak tombullaşmış bir kadın.

بِئْرٌ مَطْوِيَّةٌ : Taşlar veya tuğlalarla örülmüş bir kuyu. 

طُوًى : Tuvâ (bir mevki adı). İkilenmiş, ikileşmiş. Dürme, kat etme.