ح د د

KÖK HARFLER:  ح د د

ANLAM: 

حَدَّ : Bir kişi veya şeye engel olmak, mani olmak, engel teşkil etmek; alıkoymak, zaptetmek, mahrum bırakmak, yasaklamak, kısıtlamak; bir kişiyi bir şeyden geri püskürtmek, defetmek, bertaraf etmek.

AÇIKLAMA:

xx

DİĞER BAZI TÜREVLER:

xx

KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ: 

Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.


Tür Adet Anlam Örnek Açıklama
حَادَّ fiil-III 4 Muhalefet etti, düşmanlık yaptı, hücum etti 58/22
حُدُودٌ isim 14 Sınır, hudut (Çoğul) 2/230 Tekili: حَدٌّ
حَدِيدٌ isim 6 Keskin, demir 17/50
حِدَادٌ isim 1 Keskin (Yaralayıcı, dokunaklı) (Çoğul) 33/19 Tekili: حَدِيدٌ

Toplam 25


BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR: 

Mahreci Benzeyen Kökler

Benzer Manada Kelimeler

Zıt Manada Kelimeler

  • حَدَّدَ
  • أَحَدَّ
    • أَثْلَمَ
  • اِحْتَدَّ
  • حَادٌّ
    • مَكْسُورٌ
    • مَثْلُومٌ
    • مَفْلُولٌ
  • حِدَّةٌ
    • لَيِّنٌ > bak: ل ي ن
    • لُيُونَةٌ > bak: ل ي ن
    • لَطَافَةٌ > bak: ل ط ف
    • ظَرَافَةٌ
    • دَمَاثَةٌ

TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER: 

Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin bazılarına günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.

Hadd حَدّ Sınır. Çizgi. Uç. Cürüm. Şeriatın ceza hükümlerinin tatbiki. Çoğul: Hudûd
Hadîd حَدِيد Demir, çelik. Sert, kavî olan. Çoğul: Hadâid
Hadde حَدَّة 1: Madenleri tel durumuna getirmek için kullanılan ve türlü çapta delikleri olan çelik araç. 2: Haddeleme işleminde,haddelenen parçaları indirgeyen silindir biçimli sert demir ya da çelikten yapılmış araç.
Hidâd حِدَاد Dul olan bir kadının matem tutup süsten vazgeçmesi.
Hiddet حِدَّة Öfke, kızgınlık.
Hidâdet حِدَادَة Demircilik.
Mahdûd مَحْدُود Sınırlı. 
Haddâd حَدَّاد Demir işleri yapan usta, demirci, çilingir.
Muhaddid مُحَدِّد Keskinleştirici, bileyici.
Muhadded مُحَدَّد Sınırı belirtilmiş olan. Sınırlanmış, tahdid edilmiş.
Tahdîd تَحْدِيد Sınırlama, daraltım.
İhdâd إِحْدَاد Keskinleştirme.
İnhidâd اِنْحِدَاد Keskinleşme, incelme, sivri olma.
İhtidâd اِحْتِدَاد Keskinleşmek.
Muhadde مُحَدَّة  Bilenmiş. ؟؟؟

ÂYETLER:

DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.

حَادَّ : Fiil-III.

9:63 أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا
Diyanet Meali: Allah’a ve Resûlüne karşı gelen kimseye, içinde ebedî kalacağı cehennem ateşinin olduğunu bilmediler mi? 
58:5 إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ كُبِتُوا كَمَا كُبِتَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
Diyanet Meali: Allah’a ve Resûlüne düşmanlık edenler, kendilerinden öncekilerin alçaltıldığı gibi alçaltılacaklardır. 
58:20 إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَٰئِكَ فِي الْأَذَلِّينَ
Diyanet Meali: Allah’a ve peygamberine düşman olanlar var ya, işte onlar en aşağı kimselerin arasındadırlar. *
58:22 لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
Diyanet Meali: Allah’a ve ahiret gününe iman eden hiçbir topluluğun, Allah’a ve peygamberine düşman olan kimselere sevgi beslediğini göremezsin. 

حُدُودٌ : İsim. Çoğul. Tekili: حَدٌّ

2:187 تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا
Diyanet Meali: Bunlar, Allah’ın koyduğu sınırlardır. Bu sınırlara yaklaşmayın. 
2:229 إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ
Diyanet Meali: Allah’ın belirlediği ölçüleri koruyamama endişeleri dışında..
2:229 فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ
Diyanet Meali: Eğer onlar Allah’ın belirlediği ölçüleri gözetmeyecekler diye endişe ederseniz, o zaman kadının (boşanmak için) bedel vermesinde ikisine de günah yoktur. 
2:229 تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا
Diyanet Meali: Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır. Sakın bunları aşmayın. 
2:229 وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
Diyanet Meali: Allah’ın koyduğu sınırları kim aşarsa, onlar zalimlerin ta kendileridir.
2:230 فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يَتَرَاجَعَا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ
Diyanet Meali: Onlar (kadın ile ilk kocası) Allah’ın koyduğu ölçüleri gözetebileceklerine inanıyorlarsa tekrar birbirlerine dönüp evlenmelerinde bir günah yoktur. 
2:230 وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
Diyanet Meali: İşte bunlar Allah’ın, anlayan bir toplum için açıkladığı ölçüleridir.
4:13 تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ
Diyanet Meali: İşte bu (hükümler) Allah’ın koyduğu sınırlarıdır. Kim Allah’a ve Peygamberine itaat ederse, Allah onu cennetlere sokar. 
4:14 وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا
Diyanet Meali: Kim de Allah’a ve Peygamberine isyan eder ve O’nun koyduğu sınırları aşarsa, Allah onu ebedî kalacağı cehennem ateşine sokar.
9:97 الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ
Diyanet Meali: Bedevîler inkâr ve nifak bakımından daha ileri ve Allah’ın peygamberine indirdiği hükümlerin sınırlarını tanımamaya daha yatkındırlar. 
9:112 وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ
Diyanet Meali: …Kötülükten alıkoyanlar ve Allah’ın koyduğu sınırları hakkıyla koruyanlardır. Mü’minleri müjdele.
58:4 ذَٰلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ
Diyanet Meali: Bunlar, Allah’a ve Resûlüne hakkıyla iman edesiniz, diyedir. İşte bunlar Allah’ın sınırlarıdır.
65:1 لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ
Diyanet Meali: Apaçık bir hayâsızlık yapmaları dışında onları (bekleme süresince) evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır.
65:1 وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
Diyanet Meali: Kim Allah’ın sınırlarını aşarsa, şüphesiz kendine zulmetmiş olur. 

حَدِيدٌ : İsim. 

17:50 قُلْ كُونُوا حِجَارَةً أَوْ حَدِيدًا
Diyanet Meali: De ki: “(Şüphe mi var?) İster taş olun ister demir!” *
18:96 آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ
Diyanet Meali: “Bana (yeterince) demir madeni  getirin” dedi. 
22:21 وَلَهُمْ مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ
Diyanet Meali: Onlar için bir de demirden topuzlar vardır. *
34:10 يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ
Diyanet Meali: “Ey dağlar! Kuşların eşliğinde onunla birlikte tespih edin” dedik ve … demiri ona yumuşattık.
50:22 فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
Diyanet Meali: “Şimdi gaflet perdeni açtık; artık bugün gözün keskindir” (denir.)”
57:25 وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ
Diyanet Meali: Kendisinde müthiş bir güç ve insanlar için birçok faydalar bulunan demiri yarattık (ki insanlar ondan yararlansınlar). 

حِدَادٌ : İsim. Çoğul. Tekili: حَدِيدٌ

33:19 فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ
Diyanet Meali: Korku gidince de ganimete karşı aşırı düşkünlük göstererek sizi keskin dillerle incitirler.