KÖK HARFLER: ط و ف

ANLAM: 

طَافَ : Bir yerin etrafını dolaşmak. 

AÇIKLAMA:

طَوْفٌ : Bir nesnenin etrafında yürümek. Buradan hareketle “koruma amacıyla geceleyin evlerin etrafında dönüp dolaşan kişiye” طَائِفٌ denmiştir. Fiil olarak “Onun etrafında yürüdü, döndü veya dolaştı” anlamında طَافَ بِهِ-يَطُوفُ şeklinde kullanılır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ : Çevrelerinde ölümsüz gençler dolaşır (56/17); فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا : Her kim Beytullah’ı ziyaret eder veya umre yaparsa onları tavaf etmesinde kendisine bir günâh yoktur (2/158).

Buradan müstear olarak “cine”, “hayale”, “kazaya, kötü olaya ya da felakete” vb. şeylere طَائِفٌ denmiştir Yüce Allah şöyle buyurmuştur: إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ : Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, şeytan tarafından kendilerine bir taif iliştiği zaman, Allah’ı anarlar ve hemen gerçeği görürler (7/201). Buradaki طَائِفٌ “insanın etrafında dolaşıp onu avlamak isteyen şeytandır.” Ayet طَيْفٌ şeklinde de okunmuştur ki bu ise, “bir şeyin kişiye uykusunda ve uyanıkken görünen hayali ve suretidir”. Buradan hareketle “hayale” طَيْفٌ denmiştir. 

Yüce Allah kendilerine erişen felaketi ima ederek şöyle buyurmuştur: فَطَافَ عَلَيْهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَهُمْ نَائِمُونَ : Onlar uyurken Rabbin tarafından bir dolaşan/âfet onun üzerinden dolaşıverdi (68/19). Şu sözüne gelince: وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ : İbrahim ve İsmail’e: Tavaf edenler için Evim’i temiz tutun, diye emretmiştik (2/125). Yani “beytime yönelmiş, onu tavaf edecek kişiler için”. 

Yüce Allah’ın طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ : Onlar yanınızda dolaşabilirler, birbirinizin yanında olabilirsiniz (24/58) sözünde geçen طَوَّافُونَ kelimesi “hizmetçileri” ifade eder.

Bu anlamda Allah Rasulü (s.a.v.) dişi bir kediyle ilgili şöyle buyurmuştur: إِنَّهَا مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ وَالطَّوَّافَاتِ “Onlar sizin çevrenizde çokça dolaşırlar” 

طَائِفَةٌ kelimesi insanlarla ilgili kullanıldığında “insan topluluğu” anlamına gelir. Bir nesne ile ilgili kullanıldığında ise “bir nesnenin parçası” anlamına gelir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ : Mü’minlerin hepsi toptan sefere çıkacak değillerdi. Ama her kabileden bir cemâatin dini iyice öğrenmeleri ve dönüp kavimlerine geldiklerinde, sakınmaları umuduyla onları uyarmaları için sefere çıkmaları gerekmez miydi? (9/122). Bazıları طَائِفَةٌ kelimesinin “bir kişi ve üzeri” için kullanılabileceğini söylemiştir. Şu sözünde bu çerçevededir: وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا : Eğer mü’minlerden iki gurup birbirleriyle vuruşurlarsa aralarını düzeltin (49/Hucurât 9); إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا : Hani sizden iki gurupta yılgınlık ve çözülme emareleri belirmişti (3/Âl-i İmrân 122).

طَائِفَةٌ kelimesi çoğul bir anlam kastedilerek kullanıldığında طَائِفٌ kelimesinin çoğulu olur. Tekil bir anlam kastedilerek kullanıldığında ise, aslen çoğul olup kinayeli olarak kendisiyle tekil bir anlam kastedilmiş olabilir. Ayrıca رَاوِيَةٌ ve عَلاَمَةٌ vb. kelimeler gibi düşünülmüş de olabilir. 

طُوفَانٌ : İnsanı kuşatan, çevreleyen her türlü felaket. Yüce Allah’ın şu sözünde bu çerçevedir: فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ : Onların üzerine tufan gönderdik (7/A’râf 133). Nuh kavminin başına gelen felaketin su kaynaklı bir felaket olmasından dolayı “çokluk bakımından en son noktaya varmış, en nihaî sınıra ulaşmış suyla” ilgili kullanımı yaygın hale gelmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ : Biz Nûh’u kendi kavmine gönderdik de o bin yıldan elli yıl eksik bir süre onların arasında kaldı. Sonunda onlar zulümlerini sürdürürken tufan kendilerini yakalayıverdi (29/14). 

طَائِفُ الْقَوْسِ : Yayın أَبْهَرٌ’den sonra gelen kısmı. 

طَوْفٌ kelimesi kinayeli olarak “insan pisliği” anlamında kullanılmıştır. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

طَافَ (geniş zaman يَطُوفُ mastar isim طَوْفٌ ve طَوَافٌ):

طَافَ بِالْمَكَانِ وَ حَوْلَهُ : O yerin etrafını dolaştı.

طَافَ حَوْلَ الْكَعْبَةِ : Kabe’yi tavaf etti ya da etrafını dolaştı.

طَافَ فِى الْبِلَادِ : Ülkeleri gezip dolaştı.

طَافَ بِهِ الْخِيَالُ نَوْمًا : Uykuda ona bir fikir zuhur etti ya da geldi.

طَوَافٌ esasen gitme veya gezip dolanma eylemini ifade etmektedir ( aynı zamanda اِطَّوَّفَ ve طَوَّفَ ).

طَائِفٌ (ismi fail): Dolanma; evlerin etrafını dolanan devriye veya gözcü; bir felaket; bir afet; bir görünme; vesvese.

طَوَّافٌ : Sıkça veya çokça dolanan kişi; bir kişiye nazikçe ve ilgiyle hizmet eden bir hizmetçi.

طَائِفَةٌ : Bir şeyin ayrı bir parçası, bölümü veya kısmı; insanların bir fırka (فِرْقَةٌ) olması yani bir işten, meslekten ya da görüşten, inançtan kişilerin oluşturduğu bir sınıf veya topluluk; bir grup; bir tarikat; bazen bir halk veya ulus; en azından üç kişiden oluşan bir araya gelmiş bir insan topluluğu.

طُوفَانٌ : Bir sel, tufan; fırtına veya felaket; ıstırap; genel ölüm oranı; karanlık gece; kızgınlığa düşmüş asabi kimse.