ش ر ب

KÖK HARFLER: ش ر ب

ANLAM: 

شَرِبَ : Suyu içmek, bir şeyi tek bir içimde veya yavaş yavaş içmek; içmekten memnun olmak.

AÇIKLAMA:

xx

DİĞER BAZI TÜREVLER:

xx

KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ: 

Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.


Tür Adet Anlam Örnek Açıklama
شَرِبَ fiil-I 15 İçti 2/249
اَشْرَبَ fiil-IV 1 İçirdi 2/93 Meçhul: اُشْرِبَ
شُرْبٌ isim 1 İçmek 56/55
شَارِبٌ isim 5 İçen 37/46
شِرْبٌ isim 3 İçme payı, içme hakkı, içme sırası 26/155
شَرَابٌ isim 11 İçilen şey, içecek, içki 76/21
مَشْرَبٌ isim 3 İçme, içiş, içme yeri, su 2/60 Çoğul: مَشَارِبُ

Toplam 39


BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR: 

Kök Harflerinin Yer Değişimi

TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER: 

Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin bazılarına günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.

Şirb شِرْب İçme veya içirme nöbeti. İçmek.
Şürb شُرْب İçme, içilme.
Şarâb شَرَاب İçilen şey.
Şurûb شُرٌوب İçinde çok miktarda şeker bulunan koyu sıvı kıvamda olan ilaç. İçmek.
Şerbet شَرْبَة  Şekerli su.
Çorba شُرْبَة Sebze, tahıl, et vb. ile hazırlanan sıcak, sulu içecek.
Şerîb شَرِيب Yabancı bir kimse ile oturup şarap içen.
Şârib شَارِب İçen.
Meşrûb مَشْرُوب İçilecek şey.
Meşrûbât مَشْرُوبَات İçecek.
Meşreb مَشْرَب Huy, mizac. Çoğul: Meşârib
Maşraba مَشْرَبَة Su içme tası.
Müşârebe مُشَارَبَة Beraber içme.
İşrâb إِشْرَاب İçirme veya içirilme.
Teşerrüb تَشَرُّب Suyu kendine çekme, içme.
İstişrâb اِسْتِشْرَاب İçmek isteme.

ÂYETLER:

DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.

شَرِبَ : Fiil-I. 

2:60 كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ
Diyanet Meali: “Allah’ın rızkından yiyin, için.”
2:187 وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
Diyanet Meali: Şafağın aydınlığı gecenin karanlığından ayırt edilinceye (tan yeri ağarıncaya) kadar yiyin, için.
2:249 إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي
Diyanet Meali: “Şüphesiz Allah, sizi bir ırmakla imtihan edecektir. Kim ondan içerse benden değildir.”
2:249 فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
Diyanet Meali: İçlerinden pek azı hariç, hepsi ırmaktan içtiler.
7:31 وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ
Diyanet Meali: Yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez.
19:26 فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا
Diyanet Meali: “Ye, iç, gözün aydın olsun.” 
23:33 يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ
Diyanet Meali: “izin yediğiniz şeylerden yiyor, içtiğiniz şeylerden içiyor.”
23:33 يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ
Diyanet Meali: “Sizin yediğiniz şeylerden yiyor, içtiğiniz şeylerden içiyor.”
52:19 كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Diyanet Meali: “Dünya’da yapmakta olduklarınızın karşılığında, afiyetle yiyin için.” *
56:68 أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ
Diyanet Meali: İçtiğiniz suya ne dersiniz?!  *
69:24 كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ
Diyanet Meali: (Onlara şöyle denir:) “Geçmiş günlerde yaptıklarınıza karşılık, afiyetle yiyin, için.*
76:5 إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا
Diyanet Meali: İyiler ise, katkısı kâfur olan içecekler dolu bir kadehten içerler. *
76:6 عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا
Diyanet Meali: Bir pınar ki Allah’ın kulları ondan içer, onu (istedikleri şekilde) fışkırtıp akıtırlar. *
77:43 كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Diyanet Meali: “Yapmakta olduğunuz şeylere karşılık afiyetle yiyin için.”  *
83:28 عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ
Diyanet Meali: Bir pınar ki, Allah’a yakın olanlar ondan içerler. *

اَشْرَبَ : Fiil-IV. Meçhulü: أُشْرِبَ

2:93 وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ
Diyanet Meali: İnkârları yüzünden buzağı sevgisi onların kalplerine sindirilmişti.

شُرْبٌ : İsim.

56:55 فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ
Diyanet Meali: Kanmak bilmez susamış develerin suya saldırışı gibi içeceksiniz. *

شَارِبُونَ : İsim. İsm-i Fâil. Kurallı Erkek Çoğul. (Nasb / Cerr Hali: شَارِبِينَ ) Tekili: شَارِبٌ

16:66 نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَبَنًا خَالِصًا سَائِغًا لِلشَّارِبِينَ
Diyanet Meali: Onların karınlarındaki fışkı ile kan arasından (süzülen) içenlere halis ve içimi kolay süt içiriyoruz.
37:46 بَيْضَاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ
Diyanet Meali: Berrak ve içenlere lezzet veren kadehler dolaştırılır. *
47:15 وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ
Diyanet Meali: İçenlere zevk veren şarap ırmakları…
56:54 فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ
Diyanet Meali: Üstüne de o kaynar sudan içeceksiniz. *
56:55 فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ
Diyanet Meali: Kanmak bilmez susamış develerin suya saldırışı gibi içeceksiniz. *

شِرْبٌ : İsim.

26:155 قَالَ هَٰذِهِ نَاقَةٌ لَهَا شِرْبٌ
Diyanet Meali: Salih, şöyle dedi: “İşte bir dişi deve! Onun (belli bir gün) su içme hakkı var..”
26:155 وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ
Diyanet Meali: “.. sizin de belli bir gün su içme hakkınız vardır.”
54:28 وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ الْمَاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ
Diyanet Meali: “Onlara, suyun (deve ile) kendileri arasında (nöbetleşe) paylaştırıldığını, bildir. Her su nöbetinde sahibi hazır bulunsun.” *

شَرَابٌ : İsim.

2:259 فَانْظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ
Diyanet Meali: Böyle iken yiyeceğine ve içeceğine bak, henüz bozulmamış.
6:70 لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ
Diyanet Meali: Küfre saplanıp kalmalarından dolayı onlara çılgınca kaynamış bir içecek ve elem dolu bir azap vardır.
10:4 وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ
Diyanet Meali: Kâfirlere gelince, onlar için kaynar sudan bir içki ve elem dolu bir azap vardır.
16:10 هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَكُمْ مِنْهُ شَرَابٌ
Diyanet Meali: O, gökten sizin için su indirendir. İçilecek su ondandır.
16:69 يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ
Diyanet Meali: Onların karınlarından çeşitli renklerde bal çıkar. Onda insanlar için şifa vardır.
18:29 بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا
Diyanet Meali: O ne kötü bir içecektir! Cehennem ne korkunç bir yaslanacak yerdir.
35:12 هَٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ
Diyanet Meali: Şu tatlıdır, susuzluğu giderir, içimi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır.
38:42 ارْكُضْ بِرِجْلِكَ هَٰذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ
Diyanet Meali: Biz de ona, “Ayağını yere vur! İşte yıkanacak ve içecek soğuk bir su” dedik. *
38:51 مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ
Diyanet Meali: Onlar orada koltuklara yaslanmış olarak pek çok meyveler ve içecekler isterler.*
76:21 وَحُلُّوا أَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍ وَسَقَاهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُورًا
Diyanet Meali: Gümüş bileziklerle süsleneceklerdir. Rableri onlara tertemiz bir içecek içirecektir.
78:24 لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا
Diyanet Meali: Orada ne bir serinlik ve ne de içecek bir şey tadacaklar!  *

مَشْرَبٌ : İsim. Çoğulu: مَشَارِبُ

2:60 قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ
Diyanet Meali: Her boy kendi su alacağı pınarı bilmişti.
7:160 فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ
Diyanet Meali: (Vurunca) taştan on iki pınar fışkırdı. Herkes (kendi) su içeceği yeri bildi.
36:73 وَلَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا يَشْكُرُونَ
Diyanet Meali: Onlar için bu hayvanlarda (daha pek çok) yararlar ve içecekler vardır. Hâlâ şükretmeyecekler mi?  *