KÖK HARFLER: ع ل ق

ANLAM: 

عَلِقَ : Bir şeye asılmak. Bir şey ona asılı olmak. Bir şeye sıkıca yapışmak, bağlanmak ya da tutunmak. Bir şey birisini ilgilendirmek. Bir şeyi sevmek. 

AÇIKLAMA:

عَلَقٌ : Pençeyle bir şeyi sıkıca tutmak, yakalamak ya da ona sıkıca yapışmak. Şöyle kullanılır: 

عَلِقَ الصَّيْدُ فِي الْحُبَالَةِ : Av, ağa yakalandı ya da sıkıca yapıştı. 

“Av, avcının ağına yakalandığında ya da sıkıca yapıştığında” أَعْلَقَ الصَّائِدُ denir. 

مِعْلَقٌ ve مِعْلاَقٌ : Kendisi vasıtasıyla bir nesnenin asılır hale geldiği şey. عِلاَقَةُ السَّوْطِ tabiri de benzer bir şekilde “kamçının kulpu” anlamına gelir. Yine عَلَقُ الْقِرْبَةِ (süt ya da su tulumunun kendisi vasıtasıyla asıldığı sırım) ifadesi de aynı şekildedir. 

عَلَقُ الْبَكَرَةِ : Çıkrığın, asılmasını sağlayan aletleri.

Buradan hareketle “kendisinden sıkıca tutulan, kavranılan şeye” عُلْقَةٌ denmiştir. 

“Zeyd bir kimsenin katili ise” o zaman عَلِقَ دَمُ فُلاَنٍ بِزَيْدٍ denir. 

عَلَقٌ : Boğaza asılıp kalıp kan emen bir kurtçuk, sülük. 

عَلَقٌ : Kurumadan önce pıhtı halindeki kan. “Çocuğun, kendisinden olduğu” عَلَقَة da buradan gelir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ : O, insanı bir alak’tan yarattı (96/2). Yine şöyle buyurmuştur: وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ طِينٍ – ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ – ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً : Andolsun ki, biz insanı süzme çamurdan yarattık. Sonra onu sağlam bir yerde nutfe hâline getirdik. Sonra nutfeyi alaka yaptık. Alakayı da bir parçacık et hâline soktuk (23/Mu’minun 12-14).

عِلْق : Sahibinin kendisine bağlandığı, ya da düşkün olduğu bundan dolayı da kendisinden geçemediği nefis şey. 

عَلِيقٌ : Yem torbasının içine konup hayvanın üzerine asılan arpa. 

عَلِيقَةٌ : Kişinin, başkasıyla birlikte gönderdiği ve böylece işinin görülmesi kendisine bağlanan (يُعَلَّقُ بِهِ) binek hayvanı. 

عَلُوقٌ : Yavrusuna sevgi, şefkat gösteren, onun yanından ayrılmayan ve bu şekilde ona bağlılık ya da düşkünlük gösteren dişi deve.

“Ölüme” عَلُوقٌ denmiştir. 

عَلْقَى : Kendisine bağlanılan ya da düşkün olunan bir ağaç. 

عَلِقَتِ الْمَرْأَةُ : Kadın gebe kaldı. 

رَجُلٌ مِعْلاَقٌ : Hasımını sıkıca yakalayan, ya da ona yapışan adam. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

عَلِقَ (geniş zaman يَعْلَقُ mastar isim عَلَقٌ):

عَلِقَ بِهِ : O şeye asıldı; o şey ona asılıydı ya da o hale geldi; o şeye sıkıca yapıştı, bağlandı ya da tutundu.

عَلِقَ بِهِ ve تَعَلَّقَ : O şey, o kişiyi veya şeyi ilgilendiriyordu.

عَلِقَهَا ve عَلِقَ بِهَا : Onu seviyordu.

عَلَقَهُ بِلِسَانِهِ : Onu tenkit etti.

عَلَّقَ الشَّىْءَ بِالشَّىْءِ : O şeyi, o şeye astı ya da tutturdu.

عَلَّقَ بَابًا عَلَى دَارِهِ : Evine bir kapı kurdu.

عَلَقٌ : Asılmış veya tutturulmuş herhangi bir şey; kırbanın sayesinde asıldığı askı; birbirine tutunduğundan pıhtılaşmış, yoğun kan yani kan pıhtısı.

عَلَقَةٌ : Bir pıhtılaşmış kan veya meni parçası veya yığını.

مُعَلَّقٌ : Asılmış veya tutturulmuş.

مُعَلَّقَةٌ (dişil hali): Kocası tarafından askıda bırakılmış bir kadın, yani kocası ona ne adaletle davranır ne de onu bırakır ya da boşar.