ع و ج

KÖK HARFLER: ع و ج

ANLAM: 

عَوِجَ : (Bir şey) eğri büğrü, eğimli, bükük, dolambaçlı, çarpık veya kasisli olmak. (İş) zor veya çetin olmak. Yozlaşmak, doğru yoldan sapmak; doğal mizacın kötü olması. 

AÇIKLAMA:

عَوْجٌ : Dik haldeyken bir yöne doğru bükülmek. Şöyle kullanılır: 

عُجْتُ الْبَعِيرَ بِزِمَامِهِ : Devenin başını yularla bir tarafa döndürdüm. 

فُلاَنٌ مَا يَعُوجُ عَنْ شَيْءٍ يَهُمُّ بِهِ : Filan kişi içten içe arzuladığı şeyden geri dönmüyor. 

عَوَجٌ kelimesi, “dik ağaç vb şeyler gibi, kolaylıkla gözle algılanabilen şeylerle” ilgili kullanılır. عِوَجٌ kelimesi ise, “düşünce ve basiretle idrak edilen şeylerle” ilgili kullanılır. Mesela farklılığı basiretle bilinebilen, eğri, düz ve geniş bir arazi gibi ve din ile maişet gibi. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: قُرْآَنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ : Eğriliği bulunmayan Arapça bir Kur’ân’dır (39/28); الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا : Hiçbir eğriliği olmayan, bu tutarlı Kitab’ı (Kur’ân’ı) kulu Muhammed’e indiren Allah’a hamdolsun (18/1); الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا وَهُمْ بِالْآَخِرَةِ كَافِرُونَ : Onlar, Allah yolundan alıkoyan ve onu eğip bükmek isteyen zalimlerdir. Onlar âhireti de inkâr edenlerdir (7/45).

أَعْوَجُ kelimesiyle kinayeli olarak “kötü huylu kimse” kastedilir. 

أَعْوَجِيَّةٌ : Ea’vec (أَعْوَجُ) denen meşhur aygıra nispet edilen atlar. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

عَوِجَ (geniş zaman يَعْوَجُ mastar isim عَوَجٌ) ve اِعْوَجَّ (mastar isim اِعْوِجَاجٌ):

عَوِجَ : O şey eğri büğrü, eğimli, bükük, dolambaçlı, çarpık veya kasisli idi ya da o hale geldi.

عَوِجَ الْعُودُ : Tahta eğri büğrü, eğimli veya bükük idi ya da o hale geldi.

عَوِجَ الْاَمْرُ : İş zor veya çetin idi ya da o hale geldi.

عَوِجَ : Eğri büğrü olma veya eğimlilik; eğrilik; yozlaşma veya doğru yoldan sapma; doğal mizacın kötülüğü.

KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ: 

Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.


 Tür Adet Anlam Örnek
عِوَجٌ isim 9 Eğrilik, kusur, pürüz, sapma. 3/99

Toplam 9

BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR: 

Kök Harflerinin Yer Değişimi

Benzer Manada Kelimeler

  • عِوَجٌ (a)
  • عِوَجٌ (b)
    • عَطْفَةٌ > bak: ع ط ف
    • اِلْتِوَاءٌ > bak: ل و ي
    • اِعْوِجَاجٌ > bu kök
    • حَنِيَّةٌ
    • اِنْحِنَاءٌ
  • اِعْوَجَّ
  • اِعْوِجَاجٌ

Zıt Manada Kelimeler

  • عِوَجٌ (a)
  • عِوَجٌ (b)
    • اِسْتِقَامَةٌ > bak: ق و م
    • اِعْتِدَالٌ > bak: ع د ل
    • اِسْتِدَادٌ > bak: س د د
    • اِسْتِوَاءٌ > bak: س و ي
  • اِعْوَجَّ
  • اِعْوِجَاجٌ

TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER: 

Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin bazılarına günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.

İvec عِوَج Eğrilik, çarpıklık, yanlışlık.
A’vec أَعْوَج Eğri büğrü.
Taavvüc تَعَوُّج Eğrilme, eğri olma.
Müteavvic مُتَعَوِّج Eğilmiş, eğri, çarpılmış, çarpık.
İ’vicâc إِعْوِجَاج Eğri büğrü olma.

ÂYETLER:

DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.

عِوَجٌ : İsim. 

3:99لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا
Diyanet Meali:(De ki: “Ey kitab ehli!) Niçin Allah’ın yolunu eğri ve çelişkili göstermeğe yeltenerek inananları Allah’ın yolundan çevirmeye kalkışıyorsunuz?”
7:45الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا
Diyanet Meali:Onlar Allah yolundan alıkoyan ve onu, eğri ve çelişkili göstermek isteyenlerdir.
7:86وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا
Diyanet Meali:“Bir de, tehdit ederek Allah’ın yolundan O’na iman edenleri çevirmek, Allah’ın yolunu eğri ve çelişkili göstermek üzere (her yol üstüne oturmayın).”
11:19الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا
Diyanet Meali:Onlar (halkı) Allah yolundan alıkoyan ve onu eğri ve çelişkili göstermek isteyen kimselerdir.
14:3وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُولَٰئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ
Diyanet Meali:(İnsanları) Allah yolundan çevirip onu eğri ve çelişkili göstermek isteyenler var ya, işte onlar derin bir sapıklık içindedirler.
18:1الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَىٰ عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا
Diyanet Meali:Hamd, kuluna Kitab’ı (Kur’an’ı) indiren ve onda hiçbir eğrilik yapmayan Allah’a mahsustur. *
20:107لَا تَرَىٰ فِيهَا عِوَجًا وَلَا أَمْتًا
Diyanet Meali:“Orada hiçbir çukur, hiçbir tümsek göremeyeceksin.” *
20:108يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُ
Diyanet Meali:O gün kendisinden yan çizmek mümkün olmayan davetçiye (İsrâfil’e) uyarlar.
39:28قُرْآنًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
Diyanet Meali:Biz onu, Allah’a karşı gelmekten sakınsınlar diye hiçbir eğriliği bulunmayan Arapça bir Kur’an olarak indirdik. *