KÖK HARFLER: ع س ل
ANLAM:
عَسَلَ : Yemeği balla hazırlamak; onu balla karıştırmak ve onu tatlı ve hoş bir hale getirmek.
AÇIKLAMA:
عَسَلٌ : Arının ağzından akan salya, bal. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آَسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى : Allah’a karşı gelmekten sakınanlara söz verilen cennet şöyledir: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere lezzet veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır (47/15).
Allah Rasulünün (s.a.v.) şu sözünde عُسَيْلَةٌ kelimesi kinayeli olarak “cima” anlamında kullanılmıştır. حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ “Sen onun balcığını tatmadıkça ve o da senin balcığını tatmadıkça…”
عَسَلاَنٌ : Mızrağın titremesi ve koşarken uzuvların sallanması. Daha çok kurtlarla ilgili kullanılır. “Kurt, sallana sallana süratli bir şekilde geçip gitti” anlamında مَرَّ يَعْسِلُ ويَنْسِلُ denir. (Müfredât)
DİĞER BAZI TÜREVLER:
عَسَلَ (geniş zaman يَعْسُلُ ve يَعْسِلُ mastar isim عَسْلٌ):
عَسَلَ الطَّعَامَ : Yemeği balla hazırladı; onu balla karıştırdı ve onu tatlı ve hoş bir hale getirdi.
عَسْلٌ arı kovanından bal süzmek, manasına gelmektedir.
عَسَلَهُ : Onu balla besledi; onu bir övgü mevzusu yaptı; onu insanlar için bir sevgi mevzusu yaptı.
عَسلٌ : Bal. Bal onlardan yapıldığı için çiçekler veya tomurcuklar manasına da gelmektedir; hayırlı veya doğru bir iş.
KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ:
Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.
|
| Tür | Adet | Anlam | Örnek |
| عَسَلٌ | isim | 1 | Bal | 47/15 |
|
| Toplam | 1 |
|
|
TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER:
Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin bazılarına günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.
| Asel | عَسَل | Bal. Şehd. |
| Aselî | عَسَلِى | Bal gibi sarı renkte olan. |
| Aseliyyet | عَسَلِيَّة | Bal hali. |
ÂYETLER:
DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.
عَسَلٌ : İsim.
| 47:15 | وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى |
| Diyanet Meali: | İçenlere zevk veren şarap ırmakları ve süzme bal ırmakları… |