KÖK HARFLER: ض م ر

ANLAM: 

ضَمَرَ / ضَمُرَ : Cılız, zayıf ve bedenen ince olmak.

AÇIKLAMA:

ضامِرٌ : Arıklıktan değil çalışmalarından dolayı hafif etli olan at. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ : İnsanları hacca çağır; yaya olarak veya incelmiş/yorgun develer üzerinde her derin vadiyi aşarak/uzak yollardan sana gelsinler (22/Hac 27).

ضَمَرَ : At hafif etli, zayıf veya arık idi ya da o hale geldi. Mastarı ضُمُورٌ şeklinde gelir.

اِضْطَمَرَ : At semizleyinceye, semirtinceye kadar beslendikten sonra, yemi ancak hayatta kalmasına yetecek bir miktara düşürüldü. “Semizleyinceye, semirtinceye kadar beslendikten sonra, yemi ancak hayatta kalmasına yetecek bir miktara düşürülmüş olan ata” مُضْطَمِرٌ denir.

ضَمَّرْتُهُ :Atı semizledikten, semirdikten sonra, ancak hayatta kalmasına yetecek bir yemle besledim. 

مِضْمَارٌ : Atların semizledikten, semirdikten sonra ancak yaşamlarını sürdürmelerine yetecek kadar bir yemle beslenip yarışa ya da askeri bir hizmete hazırlandığı yer.

ضَمِيرٌ : Kalbin üzerine dürüldüğü ve kendisine vakıf olmak için inceldiği şey. Bazen “hıfzeden, ezberleme işini yapan kuvve” de ضَمِيرٌ olarak adlandırılır. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

ضَمَرَ ve ضَمُرَ (geniş zaman يَضْمُرُ mastar isim ضُمُورٌ): O (bir at veya deve) cılız, zayıf ve bedenen inceydi ya da o hale geldi.

ضَامِرٌ ve ضَامِرَةٌ : Dişi bir deveye istinaden kullanıldığında: Bedenen cılız veya ince; ضَامِرٌ bir erkek deve ve bir at ve bir insana istinaden kullanıldığında: Bedenen cılız, sıska ve ince (ضَوَامِرُ çoğul hali).

ضَامِرٌ semirtildikten sonra onu ancak ayakta tutmaya yetecek gıdayla beslenmiş yarış hazırlığında olan bir at, manasına da gelmektedir.

خَيْلٌ ضَامِرَةٌ ve ضَوَامِرُ : Yukarıda tanımlanan halde olan atlar. Bir tahıla istinaden kullanıldığında, ince ve zayıf, manasına gelmektedir.