KÖK HARFLER: ب ت ل
ANLAM:
بَتَلَ : Koparmak, ayırmak.
AÇIKLAMA:
Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلاً Rabbinin adını an ve bütün varlığınla O’na yönel, masivadan kesilerek O’na çekil (73/8); yani ibadette ve niyeti halis kılma da, kendini O’na öyle ada, öyle hasret ki sadece ve sadece O’na mahsus olsun. İşte bu manaya Yüce Allah şu sözüyle işaret etmiştir. قُلِ اللّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ Sen, Allah de! Sonra onları bırak, daldıkları bataklıkta oynaya dursunlar (6/91). Bu ifâde, Resûlullah’ın (s.a.v.) şu sözüne aykırı değildir: لاَ رُهْبَانِيَّةَ وَلاَ تَبَتُّلَ فِي اْلإِسْلاَمِ İslâm’da ruhbanlık ve tebettül yoktur. Buradaki تَبَتُّلْ cinsel münasebeti kesmek ya da evlenmemek anlamındadır. Bu anlamda Hz. Meryem’e “erkeklerle bağını kesmiş bakire” anlamında اَلْعَذْرَاءُ الْبَتُولُ denmiştir. Yüce Allah’ın وَأَنْكِحُوا اْلأَيَامَى مِنْكُمْ Sizden olan bekarları evlendirin (24/32) sözü ve Allah Rasulünün تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا فَإِنِّي أُبَاهِي بِكُمُ اْلأُمَمَ يَوْمَ اْلقِيَامَةِ Evleniniz, çoğalınız; zira ben, kıyamet gününde sizinle, diğer ümmetlere karşı, övüneceğim sözünden dolayı evlenmemek ve evlilikten el etek çekmek, uzak durmak yasaktır.
نَخْلَةٌ مُبْتَلٌ : Kendisinden küçük bir filizin veya sürgünün ayrıldığı hurma ağacı.
DİĞER BAZI TÜREVLER:
بَتَلَ (geniş zaman يَبْتِلُ veya يَبْتُلُ mastar isim بَتْلٌ):
بَتَلَهُ aynı zamanda şu şekilde: بَتَّلَهُ : Onu kopardı; onu ayırdı.
بَتَّلَ : Yalnızdı veya yalnızlaştı.
تَبَتَّلَ اِلَى اللّٰهِ (mastar isim تَبَتُّلٌ) ve بَتَّلَ (mastar isim تَبْتِيلٌ) : Dünyevi şeylerden kendini çekti ve kendini Allah’a (c.c.) adadı; kendini sadece Allah’a (c.c.) adadı ve bunu gönülden yaptı; cinsel münasebetten kaçındı.
تَبَتَّلَ اِلَى الْعِبَادَةِ : Kendisini sadece ibadet etmeye adadı.
بَتُولٌ : Bulunduğu ağacın dalından koparılmış, bu nedenle ayrı kalmış palmiye veya hurma ağacı fidanı; bir bakire; kendisini erkeklerden sakınan bir kadın; dünyevi şeylerden arınmış ve kendini tüm varlığıyla Allah’a (c.c.) adamış bir kadın.
KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ:
Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.
| Tür | Adet | Anlam | Örnek Âyet |
تَبَتَّلَ | fiil-V | 1 | Masivadan uzaklaşıp ibadete dalarak kendini Allah’a verdi | 73/8 |
تَبْتِيلٌ | isim | 1 | Masivadan uzaklaşıp ibadete dalarak kendini Allah’a vermek | 73/8 |
| Toplam: | 2 |
|
|
BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR:
Mahreci Benzeyen Kökler
Benzer Manada Kelimeler
- تَبَتَّلَ
- تَبَتُّلٌ
Zıt Manada Kelimeler
TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER:
Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelerin bazılarına günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.
Betûl (Betâl) | بَتُول | Erkekten kaçınan namuslu kadın. |
Betîl | بَتِيل | 1: Temiz, iffetli. 2: Hz. İsa’nın (a.s.) anası olan Hz. Meryem’in lakabı. 3: Ana kökten ayrılan başka yerde biten hurma. |
Tebtîl | تَبْتِيل | Tamamen hakka yönelmek. İyice ve tamamıyla kesmek. |
Tebettel | تَبَتَّل | *Ayrılma. |
Mütebettil | مُتَبَتِّل | Tebettül eden, fani şeyleri bırakıp Allah’a yönelen. |
ÂYETLER:
DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.
تَبَتَّلَ : Fiil-V.
73:8 | وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا |
Diyanet Meali | Rabbinin adını an ve bütün benliğinle O’na yönel. * |
تَبْتِيلٌ : İsim. Masdar. Tef’îl Bâbı (II. Bâb).
73:8 | وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا |
Diyanet Meali: | Rabbinin adını an ve bütün benliğinle O’na yönel. * |