ب ج س

KÖK HARFLER:  ب ج س

ANLAM: 

بَجَسَ : Suyun akabileceği bir yol veya geçit açmak; suyu akıtmak.

AÇIKLAMA:

بَجَسَ الْمَاءُ ve اِنْبَجَسَ الْمَاءُ ifadeleri اِنْفِجَار yani “su kaynayıp aktı” anlamındadır. Fakat اِنْبِجَاس kelimesi dar bir nesneden çıkanla ilgili kullanılırken, اِنْفِجَار kelimesi ise, hem dar, hem de geniş bir nesneden çıkanla ilgili kullanılır. Bundan dolayı Yüce Allah şöyle buyurmuştur: فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً Derhâl ondan on iki pınar fışkırdı (7/160); فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً Derhâl ondan on iki pınar fışkırdı (2/60). Dolayısıyla çıkışı dar olan yerle ilgili her iki lafız da kullanılmıştır.

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَفَجَّرْنَا خِلالَهُمَا نَهَراً Onların aralarından bir de ırmak fışkırtmıştık (18/33). وَفَجَّرْنَا اْلأَرْضَ عُيُونًا Yer yüzünde kaynaklar fışkırttık (54/12). Bu âyetlerde بَجَسْنَا fiili kullanılmamıştır.

DİĞER BAZI TÜREVLER:

بَجَسَ (geniş zaman يَبْجُسُ ve يَبْجِسُ mastar isim بَجْسٌ):

بَجَسَ الْمَاءُ : Suyun akabileceği bir yol veya geçit açtı; suyu akıttı. (Eşanlamlı sözcükler: فَجَرَهُ veya فَتَحَهُ ya da شَقَّه). 

اِنْبَجَسَ الْمَاءُ : Su aktı, suyun akması için bir yol vardı veya akması için bir yol açtı; döküldü.

KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ: 

Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.


Tür Adet Anlam Örnek Âyet
اِنْبَجَسَ fiil-VII 1 Fışkırdı 7/160

Toplam: 1

BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR: 

Benzer Manada Kelimeler

TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER: 

Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelere günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.

Bücûs بُجُوس Sövme.

ÂYETLER:

DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.

اِنْبَجَسَ : Fiil-VII. 

7:160 أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا
Diyanet Meali: “Asânı taşa vur” diye vahyettik. (Vurunca) taştan on iki pınar fışkırdı.