KÖK HARFLER: ع ر ر

ANLAM: 

عَرَّ : (Develer) uyuz ve kötü olmak. Birisine çamur atmak; onu kötülükle itham etmek, paylamak; birisine zulmetmek, onu yermek ve onun malını almak. Birisine berbat bir şey yapmak; ona hoşlanmadığı şey yapmak. Evine bir ziyaretçi olarak uğramak.

AÇIKLAMA:

Yüce Allah şöyle buyurmuştur: فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ : Etlerinden hem kendiniz yiyiniz, hem de istemeyene ve isteyene yediriniz (22/Hac 36).

مُعْتَرٌّ : Bir kimseden ihsanda ya da lütufta bulunmasını istemek için kendini ona gösteren ama ondan bunu açık bir şekilde istemeyen kimse.

عَرَّهُ ve اِعْتَرَّهُ : Onun yanına gelip ihsanını, lütfunu talep etti. İhsanda ya da lütufta bulunması için kendini gösterdi ama ondan bunu açık bir şekilde istemedi. 

اِعْتَرَرْتُ بِكَ حَاجَتِي : İhtiyacımın giderilmesi işini sana zorla kabul ettirdim. 

عَرٌّ ve عُرٌّ : Bedende arr olan (يَعُرُّ) yani kendini gösteren uyuz. Buradan hareketle عُرٌّ’a yani uyuza benzetilerek zarara مَعَرَّةٌ denmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: وَلَوْلَا رِجَالٌ مُؤْمِنُونَ وَنِسَاءٌ مُؤْمِنَاتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَئُوهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ : Eğer, oradaki henüz tanımadığınız inanmış erkeklerle inanmış kadınları bilmeyerek ezmek suretiyle size bir sıkıntı/zarar dokunmayacak olsaydı (Allah savaşı önlemezdi) (48/25).

عِرَارٌ : Rüzgarın geçtiği yerlerde çıkardığı sesinin yansıması. Buradan hareketle “erkek deve kuşunun sesine” sesinin bir yansıması olarak عِرَارٌ denmiştir. 

عَارَّ الظَّلِيمُ : Erkek deve kuşu öttü. 

عَرْعَرٌ : Bir tür ağaç. Rüzgarın hareket ettirmesi sonucunda çıkardığı sesinin yansıması olarak böyle adlandırılmıştır. 

عَرْعَارٌ : Arap çocuklarının oynadığı bir tür oyun. Sesinin bir yansıması olarak böyle adlandırılmıştır. (Müfredât)

DİĞER BAZI TÜREVLER:

عَرَّ (geniş zaman يَعِرُّ mastar isim عَرٌّ):

عَرَّتِ الْاِبِلُ : Develer uyuz ve kötüydü ya da o hale geldi.

عَرَّهُ بِشَرٍّ (geniş zaman يَعُرُّ ) : Ona çamur attı; onu kötülükle itham etti ya da payladı; ona zulmetti, onu yerdi ve onun malını aldı.

هُوَ يَعُرُّ قَوْمَهُ : Halkını rezil eder.

عَرَّهُ : Ona berbat bir şey yaptı; ona hoşlanmadığı şeyi yaptı.

عَرَّهُ : Evine bir ziyaretçi olarak uğradı.

اِعْتَرَّهُ : Ona geldi ve iyiliğini veya inayetini istedi; istemeden onun iyiliğini veya inayetini sağlamaya kendini verdi; ondan isteyerek veya istemeden sahip olduğunu elde etmek için etrafında dolandı.

مُعْتَرٌّ : Muhtaç olanlar; bolluk isteyen kişi; istemeden ihsan arayan kişi.

مَعَرَّةٌ : Bir yerme veya yerilme durumu; uyuz veya yara gibi tehlikeli olan bir suç veya günah; kötü veya berbat bir şey; bir üzüntü veya sıkıntı sebebi; can sıkıcı davranış; şiddet; kumandanın izni olmaksızın bir ordunun aniden öldürülmesi; bir kimsenin ödemekle mükellef olduğu bir borç veya ceza; cinayet için bir ceza.

مَعَرَّةُ الْجَيْشِ : Bir ordunun halk arasına girmesi ve kumandanın bilgisi olmadan tarlalarının mahsullerini yemesi.