KÖK HARFLER: ع ب ق ر
ANLAM:
عَبْقَرِىّ : Biçim biçim boyanan ve süslenen bir tür döşek. Herhangi bir şeye istinaden mükemmel veya eksiksiz; saf, katıksız bir yalan. İnsanların bir lideri veya şefi. Kendisinin üzerinde hiçbir şey olmayan kişi; kuvvetli.
AÇIKLAMA:
عَبْقَرٌ : Şöyle denmiştir: عَبْقَرٌ kelimesi cinlere ait bir yerin adıdır. “Bir insan, hayvan veya elbise olsun nadir olan, yani az bulunur veya olağanüstü olan her türlü şey” buraya nispet edilir. Bundan dolayı Hz Ömer ile ilgili لَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِثْلَهُ “Ben onun gibi abkarî bir kimse görmedim” denmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: مُتَّكِئِينَ عَلَى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ : Cennetlikler orada yeşil yastıklara ve güzel abkarîlere yaslanırlar (55/76). Burada geçen عَبْقَرِيٌّ “bir tür döşemedir.” Yüce Allah burada onu cennetteki döşemelerle ilgili bir mesel yapmıştır. (Müfredât)
DİĞER BAZI TÜREVLER:
عَبْقَرِىٌّ : Biçim biçim boyanan ve süslenen bir tür döşek; herhangi bir şeye istinaden mükemmel veya eksiksiz; saf, katıksız bir yalan; insanların bir lideri veya şefi; kendisinin üzerinde hiçbir şey olmayan kişi; kuvvetli.
هٰذَا عَبْقَرِىُّ قَوْمٍ : Bir halkın şefi veya lideridir. H er tür kalitenin en üst derecesini ifade etmek için bir sıfat olarak da kullanılmaktadır.
ظُلْمٌ عَبْقَرِىٌّ : Aşırı bir günah.
عَبْقَرِىٌّ : Şu sözcükten türeyen bir ilgi ismidir: عَبْقَر : Arapların, cinlerin diyarı olduğunu iddia ettiği yer. Nitekim gösterdiği ustalık, ürettiğinin mükemmelliği ve kuvveti için şaşırılan veya imrenilen her şeye; muazzam olarak değerlendirilen her tür işe istinaden bir sıfat olarak kullanılmaktadır. Hem tekil hem çoğul olup, dişil hali şu şekildedir: عَبْقَرِيَّة arb:
ثِيَابٌ عَبْقَرِيَّةٌ : Çok güzel bir imalata sahip elbiseler veya kıyafetler. Elbiselerin ve döşeklerin şekillendirildiği ve olanca güzellikte olduğu Yemen’de belirli bir şehre istinaden kullanılır.
KUR’ÂN’DA GEÇEN TÜREVLERİ:
Aşağıdaki tabloda Kur’ân’da geçen ve bu kökten gelen kelime türevleri, bunların gramatik adlandırılışları, Kur’ân’da kaç kere geçmiş olduğu belirtilmiş ve örnek bir ayet için, sûre/âyet numarası verilmiştir.
|
| Tür | Adet | Anlam | Örnek |
| عَبْقَرِىٌّ | isim | 1 | Parlak ve göz alıcı bir işlemeye sahip döşekler, harikulade yataklar. | 55/76 |
|
| Toplam | 1 |
|
|
BENZERLİKLER VE FARKLILIKLAR:
Yok.
TÜRKÇEYE GEÇEN KELİMELER:
Aşağıdaki tabloda bu kökten Türkçeye geçmiş olan kelimeler, bunların Arapça yazılışları, Türkçe anlamları verilmiştir. Bu kelimelere günümüz Türkçesinde pek rastlanmaz. Daha çok Osmanlıca metinlerde görülmektedir.
| Abkarî | عَبْقَرِىّ | 1: İnce ve çok güzel. 2: Bir nevi döşek. |
ÂYETLER:
DİKKAT! İncelediğimiz kökten gelen kelimeleri, Kur’an-ı Kerim’deki yerlerinde, yakın çevresindeki kelimelerle ilişkilerini gösterecek şekilde listeliyoruz. Uzun ayetlerin sadece bir bölümünü ele aldık. Bazı ayetlerin sadece bir kısmını gördüğümüz için, ayetler hakkında yanlış bir hüküm verilmemesi gerekir. Tamamını ele aldığımız ayetlerin meallerinin sonuna bir yıldız (*) işareti konmuştur.
عَبْقَرِىٌّ : İsim.
| 55:76 | مُتَّكِئِينَ عَلَىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍ |
| Diyanet Meali: | Onlar yeşil yastıklara ve güzel yaygılara yaslanırlar, (nimetlenirler). * |